جمال رضايى
177
بيرجندنامه ( فارسى )
15 - 4 - آبانبار خيرآباد : در شمال شرقى كنارهء « رود » ، در كنار « بند خيرآباد » آبانبار كوچكى وجود داشت كه آن را از آب « بند خيرآباد » ( پس از آنكه گلولاى آن تهنشين مىشد ) پر مىكردند . چون اين آبانبار در ابتدا و جنوب محلّهء « خيرآباد » واقع بود به اين نام معروف شده بود . اين آبانبار هنگام پر كردن « رود » و تبديل آن به خيابان ، تخريب شد و از ميان رفت . 16 - 4 - آبانبار قبرستان قديمى شهر : در قبرستان بسيار قديمى و متروك شهر ، با فاصلهء تقريبى دويست متر در شرق مقبرهء خانوادگى « حسام الدّوله » آبانبار كوچكى وجود داشت كه براى استفادهء مردمى كه به اين قبرستان مىرفتهاند و رفع نياز آنان ساخته شده بود . بعدها كه گورستان مزبور تخريب شد و در آن كوچه و خانه احداث كردند و بنا نمودند اين آبانبار در ضلع جنوبى كوچهاى شرقى - غربى قرار گرفت كه تقريبا از روبروى « مقبرهء حسام الدّوله » تا خيابان نزارى امتداد داشت و چون بعدها ادارهء ژاندارمرى در ابتداى جنوب شرقى آن مستقر گشت كوچه به نام « كوچهء ژاندارمرى » معروف گرديد . اين آبانبار بهكلّى از ميان رفته است . 17 - 4 - آبانبار مزار درّهء شيخان : در شمال « مزار درّهء شيخان » با فاصلهء چند متر از بقعهء آن ، آبانبار كوچكى قرار داشت كه به يك « حوض » همانند بود و در حقيقت يك « حوضانبار » بود و آن را از آب باران كه در بارندگىهاى شديد از شمال آن درّه سرازير مىشد پر مىكردند و خرابههاى آن هنوز باقى است . 18 - 4 - آبانبار حاجىآباد ( كلاتهء حاجى ) : « حاجىآباد » يا « كلاتهء حاجى » ( كلاتى هاجى kelatey haji ) : روستايى است كه در آن زمان نزديك پنج كيلومتر با غرب بيرجند فاصله داشت ولى امروز شهر به آن نزديكتر و آن فاصله كمتر شده است . در اين روستا كه از روستاهاى بزرگ و آباد و معتبر نزديك شهر است آبانبارى بود كه هنوز هست و آن را از آبى كه از « چهكند » در جويى روباز به آن ده مىبردند پر مىكردند . 19 - 4 - آبانبار اميرآباد پايين ( كلاتهء خان ) : « اميرآباد پايين » يا « كلاتهء خان » ( كلاتى خان kelatey xan ) : آبانبارى داشت كه ويران شده و خرابههاى آن باقى است . اين روستا در هفت كيلومترى غرب بيرجند واقع است .